بررسی چالش‌های آموزش غیرحضوری مراکز آموزش عالی

سمانه سادات فقیه سبزواری
شیوع ویروس کرونا هرچند مراکزآموزشی را به ظاهر به تعطیلی کشاند اما آموزش با استفاده از فضای مجازی ادامه یافت و در کنار برخی مزایا؛ چالش های فراوانی را پیش روی استادان و دانشجویان قرار داده است.

استفاده از بستر آموزش مجازی و فراهم کردن زیرساخت آن در کشور از ملزومات پدافندی به حساب می‌آید و در شرایطی که نتوان به محیط فیزیکی آموزشی دسترسی پیدا کرد، می‌توان از این بستر به‌منظور انتقال دانش استفاده کرد.

با توجه به افزایش پهنای باند ارتباطی اینترنت در سال‌های اخیر و حرکت صنعت الکترونیک به سمت آموزش غیرحضوری و مجازی، لزوم فراهم‌سازی زیرساخت این صنعت در دانشگاه‌ها احساس می‌شود.

فرزانه شمیرانی مدیرکل دفتر آموزش عالی غیردولتی و غیرانتفاعی وزارت علوم چالش‌های دانشگاه‌های غیردولتی که به میزبانی موسسه آموزش عالی طلوع مهر در قم برگزار شد، با تاکید براینکه درصد تبادلات فکری بین بخش دولتی و غیردولتی در نظام آموزشی کشور ارتقا پیداکرده است، اظهار کرد: درگذشته پروسه جذب اعضای هیأت علمی در موسسات غیرانتفاعی بسیار طولانی بود که با موافقت وزیر علوم اعضای هیأت علمی دانشگاه‌های غیردولتی که پرونده علمی آن‌ها مورد تأیید اعضای هیات علمی استانی باشد می‌توانند در روال مطلوب‌تری جذب موسسات غیرانتفاعی شوند.

وی با بیان اینکه اگر شورای گسترش آموزش عالی شرایط متفاوت اعضای هیات علمی دانشگاه‌های غیرانتفاعی را صادر و مصوبه جداگانه‌ای را در رابطه با دانشگاه‌های غیرانتفاعی به تصویب برساند، بسیاری از مشکلات اعضای هیات علمی موسسات غیردولتی از بین میرود،گفت: تنها ۵۰ درصد از رشته های یک‌بار پذیرش در دوره ارشد می‌توانند مجوز تمدید بگیرند و امکان تمدید مجوز برای ۵۰ درصد دیگر وجود ندارد.

مدیرکل دفتر آموزش عالی غیردولتی و غیرانتفاعی وزارت علوم ادامه داد: برای افزایش سهم ۵۰ درصدی رشته های یک‌بار پذیرش در جلسات بعدی شورای گسترش آموزش عالی رایزنی خواهد شد.

افزایش مصرف اینترنت دانشجویان با آموزش های مجازی

در بخش دیگری از این سمینار سید اکبرصفوی مدیرکارگروه آموزش الکترونیک وزارت علوم، تحقیقات و فناوری، با اشاره به شرایط ویژه ای که به دلیل شیوع ویروس کرونا نظام آموزشی با آن دست به گریبان شده است اظهار کرد: نظام آموزشی کشور چاره‌ای جز این ندارد که به سمت آموزش‌های مجازی و غیرحضوری حرکت کند.

مدیرکارگروه آموزش الکترونیک وزارت علوم، تحقیقات وفناوری، با تاکید براینکه گمانه ها براین است که هیچ تصوری از پایان ویروس کرونا وجود ندارد، گفت: باید بستر را به صورتی فراهم کرد که برای عقب نماندن از مباحث علمی و پژوهشی زیرساخت های آموزشی تقویت شود.

وی با تاکید براینکه تکلیف آموزش در دانشگاه ها به صورت حضوری و غیرحضوری به زودی روشن شود، گفت: در مدت زمان دو هفته آینده تصمیم نهایی در ارتباط با شکل هم زمان آموزش حضوری و غیرحضوری در سطح دانشگاه های کشور اتخاذ می شود.

صفوی با بیان اینکه رعایت فاصله گذاری از مهمترین شرایط برگزاری برخی کلاس های آموزشی است که باید حتما به صورت حضوری برگزار شود، عنوان کرد: در صورتی که دانشگاه ها بتوانند کلاس های آموزشی دروس عملی و آزمایشگاهی را با رعایت فاصله گذاری برگزار کنند، هیچ مانعی در این زمینه وجود ندارد.

وی با اشاره به هزینه مصرف اینترنت دانشجویان در آموزش های غیرحضوری، گفت: آموزش‌های غیرحضوری هزینه مصرف اینترنت را بین دانشجویان افزایش داده است که در این راستا برای کاهش این هزینه‌ها برنامه‌هایی در دستور اجرا قرار گرفته است.


ضرورت تقویت آموزش های مجازی

علی آهون منش دبیر اتحادیه دانشگاه‌های غیرانتفاعی کشور نیز در بخش دیگری از این سمینار با اشاره به اینکه نگاه دولتی به دانشگاه های غیرانتفاعی وجود دارد، بیان کرد: این نوع نگاه به دانشگاه های غیرانتفاعی از چالش هایی است که پیش روی این موسسات قرار دارد.

وی با تاکید براینکه برای قرارگرفتن موسسات غیردولتی در جایگاه واقعی خود باید تغییرنگاه به این موسسات توسط وزارت علوم تغییر کند، عنوان کرد: خارج شدن از حالت جمود فکری که بردانشگاه های غیردولتی حاکم است از شرایط برطرف شدن مشکلات موسسات آموزش عالی غیر انتفاعی است.

دبیر اتحادیه دانشگاه‌های غیرانتفاعی کشور با بیان اینکه برای حل مشکلات جذب رشته در دانشگاه‌های غیردولتی چاره ای جز تجدید نظر در برخی مصوبات شورای گسترش آموزش عالی وزارت علوم وجود ندارد، گفت: وزارت علوم باید تکلیف خود را در ارتباط با عملکرد بخش خصوصی در آموزش عالی کشور روشن کند زیرا در ارتباط با دانشگاه های غیرانتفاعی دچار جمود و بروز مشکلات این موسسات آموزش عالی شده است.

وی با بیان اینکه کرونا فرصتی را برای استفاده از آموزش های از راه دور را فراهم کرده است، گفت: در عصر کنونی باید آموزش های مجازی و غیرحضوری را تقویت کرد.

آهون منش با تاکید براینکه زیرساخت‌های آموزشی و تجربه های ما برای آموزش های مجازی ناکافی است، عنوان کرد: هنوز شناخت دقیق و قابل توجهی از آسیب های این نوع آموزش ها در دست نیست.

وی با تاکید براینکه اگر زیرساخت ها فراهم شود نیازی به حضور دانشجویان در کلاس دروس عمومی نیست، بیان کرد: موسسات غیر انتفاعی می توانند دروس عمومی را با استفاده از بستر مجازی ارائه دهند.

دبیر اتحادیه دانشگاه‌های غیرانتفاعی کشور با اشاره به برگزاری آزمون دروس به شیوه غیر حضوری، عنوان کرد: در صورتی که مرکز آزمون دانسته‌های دانشجویان در رابطه با آموخته‌های مجازی در وزارت علوم راه‌اندازی شود هر دانشجو در طول سال تحصیلی می‌تواند چهارمرتبه در آن آزمون داده و نمره نهایی از این طریق مشخص شود.

ضعف در زیرساخت ها از مشکلات آموزش غیرحضوری

در ادامه این سمینارمحمدرضا امین ناصری رئیس موسسه آموزشی شهرستان آستان اشرافیه با بیان اینکه نکته مثبت آموزش های مجازی در دوران کرونا این بود که از توقف آموزش و پژوهش در بین دانشجویان جلوگیری کرد،گفت: با توجه به اینکه پایانی بر کرونا متصور نیست باید شیوه آموزش های غیرحضوری و مجازی در سطح موسسات غیرانتفاعی به عنوان یک روش آموزش نوین نهادینه شود.

ناصری گفت: کاهش هزینه های رفت و آمد، خوابگاه، سلف و غیره نیز از مزایای آموزش های غیرحضوری دانشجویان خواهد بود.

وی با اشاره به معایب آموزش های غیرحضوری نیز بیان کرد: ضعف در زیرساخت ها، پهنای نامناسب باند اینترنت، سرعت پایین اینترنت در مناطق مختلف شهری و هزینه بالای بسته های اینترنتی از مشکلات آموزش غیرحضوری است.

ناصری عنوان کرد: در شیوه آموزش غیرحضوری امکان برگزاری کلاس های آزمایشگاهی نیست در حالی که برخی از موسسات امکان برگزای این کلاس ها را با رعایت فاصله گذاری اجتماعی دارند.

وی با تاکید براینکه قراردادن تمام دانشگاه‌ها در یک ردیف و سطح فاجعه آمیز است، بیان کرد: حذف ترم تحصیلی هزینه های هنگفتی را به موسسات غیردولتی وارد می کند.

محمدرضا زعفرانی رئیس یکی از دیگر موسسات آموزش عالی بیان کرد: موسسات غیرانتقاعی آمادگی دارند تا تمام دروس عمومی خود را به صورت غیرحضوری و مجازی برگزار کنند.

وی با بیان اینکه در حال حاضر زیرساخت های لازم برای تدریس ۴۰ درصد از دروس عمومی در دانشگاه های غیرانتقاعی فراهم است، یادآور شد: بسیاری از دانشگاه‌های شرق آسیا با دانشگاه های غربی و آمریکا ارتباط و تبادل علمی دارند و دلیل ندارد ما نتوانیم بین دانشگاه‌های خودمان ارتباط بگیریم.

وی ابراز کرد: دانشگاه‌های دولتی افزایش حقوقشون در ابتدای سال است ولی در رابطه با موسسات غیردولتی با مشکلاتی که وجود دارد این مساله نیز با چالش همراه شده است.

برگزاری ۳۰ درصد از دروس عمومی به صورت غیرحضوری

در ادامه حجت الاسلام علی بنایی رئیس موسسه آموزش عالی طلوع مهر نیز عنوان کرد: وزارت علوم، تحقیقات و فناوری نگاه تبعیض آمیزی با استانداردهای چندگانه بین موسسات دولتی و غیردولتی دارد.

وی تصریح کرد: با وجود نگاه تبعیض آمیز وزارت علوم، راه موسسات غیرانتفاعی با همین سختی هایی که وجود دارد در آینده هموارتر خواهد شد.

رئیس موسسه آموزش عالی طلوع مهر همچنین از وزارت علوم درخواست کرد که به نمایندگان اتحادیه موسسات غیرانتفاعی اجازه داده شود که در جلسات تصمیم سازی وزارت علوم حضور داشته و مشکلات خود را بیان کنند.

بنایی خاطر نشان کرد: امید می‌رود مبحث جذب در شورای گسترش آموزش عالی مصوب شود و بخشی از مشکلات این موسسات از بین برود.

وی در پایان گفت: موسسات غیردولتی این آمادگی را دارند تا ۳۰ درصد از دروس عمومی را به صورت غیرحضوری ارائه دهند.

گام برداشتن به سمت آموزش مجازی از لازمه های عصرکنونی است اما شیوع ویروس کرونا و ضرورت ایجاد فاصله اجتماعی موجب شد که این رخداد زودتر صورت بگیرد و با توجه به اینکه بسترهای مناسب برای برگزاری آموزش های غیرحضوری به صورت کامل وجود ندارد لازم است در این زمینه به صورت جدی اندیشه شود./خبرگزاری فارس قم