«وحدت حوزه و دانشگاه» از هم سویی عینی تا هم افزایی عملی

بدون تردید یکی از نیازهای مهم امروز جامعه اسلامی، وحدت حداکثری حوزه و دانشگاه به معنای هم سویی و هم افزایی این دو نهاد کلیدی است که در تحقق این مهم، «تعریف پژوهش های کاربردی مشترک» می تواند یک راهکار اساسی باشد.

۲۷ آذر به یاد روز شهادت شهید مظلوم، آیت الله محمد مفتح و نقش ویژه آن مرد خدا در پیوند دادن بین حوزه انقلابی و دانشگاه انقلابی، روز وحدت حوزه و دانشگاه نامگذاری شده است؛ امری که تاریخچه اش به سال‌ها پیش بر می‌گردد و شاید برخی تصور می‌کنند که تاریخ مصرف آن گذشته است؛ اما با تأکید می‌توان اثبات کرد که نیاز امروز جامعه به این وحدت در اوانِ گام دوم این انقلاب شکوهمند، بیش از هر زمان دیگر است.
وحدت حوزه و دانشگاه یعنی بازی نکردن در زمین دشمن
در این باره باید توجه داشت که واژه «وحدت»، به معنای عدم وجود اختلاف نیست؛ بلکه منظور از این وحدت، نوعی تعامل و تضارب آراء در بین این دو نهاد حساس و سرنوشت ساز برای کشور است تا این تعامل، به همکاری بینجامد و از اختلاف شکننده با وجود همه اختلاف سلیقه‌ها جلوگیری کند. بنابراین منظور از این وحدت به بیان دیگر، بازی نکردن در زمین دشمن و همچنین نوعی از هم سویی و هم افزایی بین حوزه و دانشگاه است تا هر یک، فعالیت‌های دیگری را خنثی نکند؛ بلکه در راستای تقویت و تکمیل آن بکوشد و نوعی از‌هارمونی و هماهنگی پدید آید.
و اما اهمیت این عرصه تا آن جاست که بنیانگذار فقید انقلاب اسلامی در یکی از مهم ترین رهنمودهای ماندگار خود چنین می‌فرمایند:
«طلاب علوم دینی و دانشجویان دانشگاه‌ها، باید با تمام توان خود در مراکزشان از انقلاب و اسلام دفاع کنند … دانشگاه و حوزه‌های علمیه می‌توانند دو مرکز باشند برای تمام ترقیّات و تمام پیشرفت‌های کشور و می‌توانند دو مرکز باشند برای تمام انحرافات و تمام انحطاطات.»
همچنین رهبر انقلاب اسلامی هم در این زمینه رهنمودهای متعددی دارند که یکی از مهم ترین آن‌ها به این شرح است:
«در نظام اسلامی علوم و دین باید پا به پا حرکت کنند. وحدت حوزه و دانشگاه یعنی این.»
در همین زمینه است که رهبر بصیر انقلاب اسلامی به سه مؤلّفه این وحدت یعنی «وصل بودن حوزه و دانشگاه به هم»، «خوش بین بودن این دو نهاد به یکدیگر» و همچنین «کمک و همکاری متقابل» اشاره کرده و بیان می‌دارند که در این صورت، این دو نهاد، به دو شعبه از یک مؤسسه علم و دین تبدیل می‌شوند و می‌توانند برخی ویژگی‌های مهم یکدیگر را در خود پرورش دهند؛ به طور مثال حوزه می‌تواند از دانشگاه، تأسیس رشته‌های گوناگون و به روز رسانی رشته‌ها را و همچنین آینده نگری و داشتن طرح و برنامه برای حرکت را الگوبرداری کرده و دانشگاه نیز می‌تواند سخت کوشی در آموختن و همچنین احترام به سنت‌های اصیل و ارزشمند را از حوزه علمیه دریافت کند و با جان و دل بپذیرد.
در این باره حجت الاسلام و المسلمین حسن نظری شاهرودی، استاد دروس عالی حوزه‌های علمیه در پاسخ به پرسش خبرنگار فارس در قم درباره راهکارهای عملی تحقق حداکثری این وحدت گفت: تعریف پژوهش‌های کاربردی مشترک، یکی از مهم ترین راهکارها برای تقویت وحدت حوزه و دانشگاه و زمینه سازی برای کار بیشتر در این عرصه است.
لزوم تأثیرپذیری دانشگاه از فرهنگ حوزه
وی در خصوص مؤثر و مفید بودن مراکزی مانند دانشگاه مفید، دانشگاه باقرالعلوم (ع)، دانشگاه امام صادق (ع) و همچنین دانشگاه علوم اسلامی رضوی در این عرصه و ایفای نقش فعال در تحقق وحدت حوزه و دانشگاه بیان کرد: این مراکز البته در زمینه آشنا کردن حوزویان با علوم دانشگاهی، بیشتر موفق بوده اند تا آشنا کردن دانشگاهیان با نظام حوزه. از این رو می‌توان انتظار داشت تا این مراکز، به نقش جدی و تأثیرگذار خود برای تقویت وحدت حوزه و دانشگاه بپردازند و ضمن تداوم آشناسازی حوزویان با علوم دانشگاهی بویژه علوم انسانی، زمینه را برای تأثیرپذیری بیشتر دانشگاه از فرهنگ حوزه نیز فراهم آوَرَند.
راهکاری برای وحدت بیشتر حوزه و دانشگاه
در پایان این نوشتار می‌توان پیشنهادهایی نیز برای تحقق حداکثری هم سویی و هم افزایی حوزه و دانشگاه ارائه کرد که قطعا یکی از این پیشنهادها، تشکیل شبکه‌های عینی و مشترک بیان این دو نهاد برای ایجاد، حفظ و تقویت تعامل دو سویه است. در عین حال تبیین سیره افراد مُنادی این عرصه مانند شهیدان والامقام مطهری، مفتح، بهشتی و باهنر، گام بلند دیگری برای تحقق این امر است که در این باره می‌توان به مواردی مانند جلسات منظم و هفتگی شهید مطهری با جامعه پزشکان یا مهندسان و ارائه بحث‌های روز و اندیشه‌ای و یا انواع مسافرت‌های تبلیغی شهید مفتح و تدریس وی در مدرسه و دانشگاه اشاره داشت.
اینک ذکر این نکته هم ضروری است که موضوعات مهمی مانند علوم انسانی اسلامی و همچنین هنر دینی و معنوی، از دیگر موضوعاتی است که می‌تواند به عنوان پروژه‌های راهبردی برای این منظور مورد استفاده قرار گیرد. در عین حال، پیگیری تحقق مطالبات رهبری معظم انقلاب از حوزه و دانشگاه بویژه برنامه ریزی برای تحقق و بسط مفهوم و عینیت «حوزه انقلابی» و «دانشگاه انقلابی»، راهکار دیگری است که می‌تواند در دستور کار دلسوزان این عرصه قرار گیرد.